“Herman Broxun “Vergilyanın ölümü” əsəri var. Həmin əsərdə Herman Brox yazır ki, həqiqət bəzən gözəlliyin kölgəsində gizlənir. Yaxud, gözəllik bizə həqiqəti görməyə imkan vermir. Fikrini belə əsaslandırır, məsələn, biz Misir piramidalarına baxarkən, piramidaların əzəmətindən o qədər vəcdə gəlirik ki, bu piramidaların tikilişi zamanı aclıqdan, susuzluqdan ölən, ağır daşların altında qalıb əzilən qulların acı taleyini unuduruq…”

Bu yaxınlarda Gəncəyə getmişdim. Şəhərdə keçən yaydan geniş söküntü, töküntü və tikinti işləri  gedir. Cavad xan küçəsi də yenicə təmirdən çıxıb. Küçəni gözəlləşdiriblər. Ortasına da Bakıda Fəvvarələr Meydanındakı böyük şarlar olan fəvvarədən və çətirtutan qız tipli heykəllərdən copy-paste ediblər. Vizual olaraq əvvəlki Cavad xan küçəsindən heç bir əsər-əlamət yoxdur. Bu işin gözəllik tərəfidir, amma Herman Brox demiş gözəllik həqiqəti dəyişmir.

İşin həqiqət tərəfi odur ki, gəncəlilər bütün yayı toz udublar. Həqiqət odur ki, şəhərin mərkəzi ehtiyac olmadan hər il sökülüb yenidən yığılır, amma Gəncədə elə küçələr var, o küçələrdə elə çalalar var avtomobili bütünlüklə udar. Həqiqət odur ki, gəncəlilər içməli suyu su satan maşınlardan alır. Həqiqət odur ki, 300 mindən çox əhalisi olan Gəncədə vur tut iki kitab mağazası tapmaq olar. Onlarda ancaq abituriyent jurnalı satır. Həqiqət çoxdur, amma mövzumuz bu deyil.

Qayıdaq başlığa. Nizami küçəsinin copy-pastesi olan Cavad xan küçəsində gəzərkən, gözüm fəvvərələrdə olan qadağanedici nişanlara sataşdı. Əhaliyə fəvvarənin içinə girmək qadağan edilib. Bu həyatın ironiyasıdır? Nəbilim nə olduğu haqqında dəqiq bir şərh verə bilməyəcəm.

Quşların dilindən

Uşaqların dilindən

P.S bölməsi

Həqiqətlərin davamı kimi keçən il yayda töküntü-söküntünün qızğın vaxtında bir yazı yazmışdım. Ona da baxın: Yeni icra hakiminin Gəncədə gördüyü “quruculuq” işləri

Bəzən tənqid edirlər ki, yaxşı tərəfləri görmürsünüz. Yaxşı tərəfi də deyim. Gəncədə Filarmoniya tikilir, artıq bünövrəsi qazılıb. Həqiqətən, bu işi çox yüksək qiymətləndirirəm.

Bir də Herman Broxun “Vergilyanın ölümü” kitabını axtarıram. Kimdə varsa xəbər etsin, lütfən.

Su istəyirsən, kran sənə orta barmaq göstərir

Adını dəqiq xatırlamadığım bir dahi deyib: “su həyat mənbəyidir”. Əgər həmin dahi çarvaka fəlsəfəsinə əsaslanıbsa həyat mənbəyi su ilə yanaşı torpaq, hava və ya od da ola bilərdi. Bəs nə üçün yalnız su? Uzunmüddətli axtarışdan sonra bugün anladım ki, bunun cavabını fəlsəfədə axtarmaq lazım deyil, cavab məişətdədir.

Evin ev olması üçün üç şey vacibdir: işıq, qaz, su. Bizim evdə bunların hansınınsa kəsildiyi vaxtlar olur. Fikirləşirəm ki, suyun həyat mənbəyi olması ifadəsi bu tip kəsilmə anları zamanı edilən müşahidə və təcrübələrdən sonra ortaya çıxan ümumi bir nəticədir. Yuxarıda da yazdığım kimi, uzunmüddətli axtarışdan sonra cavabın fəlsəfədə olmadığını anladım. Keçdim məişət təcrübələrimə.

Beləki, işıq kəsiləndə:
televizora baxa bilmirik, elə də vacib deyil.
soyuducu işləmir, onsuz da soyuducu boşdur.
internet kəsilir, telefonla girmək olur vacib bir şeydirsə
telefonun batareyası qurtarır, onuda bayırda, kafedə, internet klubda doldurmaq problem olmur.
gecə də başını atıb balışa tez yatırsan və ya şam işığında kitab oxuya bilərsən.

Qaz kəsiləndə:
Səhər yuxudan dururuq ki, qaz kəsilib. Çay qaynadıb içə bilmirik, yemək bişirə bilmirik. Amma bu böyük problem olmur, yeməyi bayırda yemək olur. Onsuz da çox vaxt belə edirik.

Su kəsiləndə:
Bax bu tamam başqa məsələdir. Bugün səhər yuxudan tez durmuşam ki, evi təmizləyib sonra şəhərə çıxam. Durdum gördüm su gəlmir. Elə bil ki, krandan su istəyirsən, kran sənə orta barmaq göstərir. Çay içmək istəyirəm çaydanda su yox, evi təmizləyə bilmirəm, əl-üzümü yuya bilməmişəm deyə evdən çıxa bilmirəm. Səhərdən oturmuşam internetin qabağında.

Abzas.net`də Marsel Prustun 20 sualına cavab rubrikası var idi. O suallardan biri belədir: Hansı səsə nifrət edirsiz? Həmin suala, yadımdadır, bir nəfər təxminən belə cavab vermişdi: “kranı açırsan su gəlmir, o krandan çıxan havanın yaratdığı səs”

İndi bekarçılıqdan səhərdən oturub abzas.net`in arxivini oxuyub o müsahibəni axtarıram. Çünki o səsə mən də nifrət edirəm.

İki-üç gün su kəsilsə natəmizlikdən evdə durmaq mümkün olmaz. Su olmayanda adam tualetdən də istifadə edə bilmir. Mətbəxdə dağ kimi yığılmış bulaşıq qablar və s.

Ona görə də “su həyat mənbəyidir” ifadəsi doğru və yerində deyilmiş bir ifadədir. Üstəlik mən fikirləşirəm ki, su həyat mənbəyi olaraq qalır.

P.S Bu yazı suyun gəlməməsinə görə yaranan bekarçılıqdan yazılıb.

Sözü gedən Əli və Nino heykəli

Sosial şəbəkələrdə məşhur Əli və Nino əsərinə Gürcüstanda heykəl qoyulacağı ilə bağlı söhbətlər gəzişir. Məsələnin geniş rezonans doğurmasının səbəbi isə heykəlin pornoqrafik kompozisiyaya malik olmasıdır. Mentalitet məsələsini bir kənara qoysaq, belə bir irad var ki, əsərdə bu səviyyədə intim səhnə yoxdur.

Amma burada bir məsələ var.

Deməli, ədəbiyyatda da, incəsənətdə də hansısa əsərdən təsirlənib yeni bir əsər yaratmaq tez-tez  rast gəlinən hadisədir. Və ya hansısa rejissor bir əsəri oxuyub təsirlənib ona özündən də əlavələr edib gözəl film çəkmişdir və bu filmlər əsərin özünü də kölgədə qoymağı bacarmışdır. Məsələn: Qiraətçi, Döyüş Klubu,  Xaç Atası, Küləklə Sovrulanlar, Şouşenkdən qaçış, Da Vinçi şifrəsi və s.

Qiraətçi əsərini oxuyanlar və filminə baxanlar yaxşı bilir ki, kitabda filmdəki qədər erotik səhnə yoxdur.

Bu adamın da əsəri oxuyub təsirlənib, sonra öz təxəyyülünü də əlavə edərək belə bir əsər yaradıb. Lap orda belə səhnələr yoxdur. Bədii əsərdən hərə bir cür təsirlənir, yazını hamının eyni cür qavraması mümkün deyil.

Bilmirəm heykəl qoyulub ya hələ qoyulmayıb, amma mən çox bəyəndim şəxsən.

Məsələnin porno tərəfinə gəldikdə isə bunun normal və ya anormal olduğunu anlamaq üçün bu söz-söhbətdən sonra internetdə pornoqrafik abidələr haqqında kiçik araşdırma apardım. Və ortaya çıxan nəticələri təqdim edirəm.

Qədim Roma

Hindistanın Konark şəhərində 13-cü əsrə aid Günəş məbədi

Hindistanda X-XI əsrlərdə salınan Xacuraho məbədlər kompleksindən bir səhnə

Hindistanda “Lakshmana” məbədində erotik heykəl

İngiltərənin Kent vilayətində yerləşən 13-cü əsrə aid Hever qalasının bağında qoyulan heykəl

Cənubi Koreyanın Jeju adasında Love Land adlı park mövcuddur. Burada 140-a yaxın erotik skulptur yerləşir. Bu park haqqında daha geniş bir yazı yazacam.

Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərində yerləşən Futura qalereyasından bir görüntü.

ABŞ Missuri Botanika Bağı

Türkiyənin məşhur turist zonası olan Kemer ilçəsindəki “Aşk” heykəli. Heykəl sonradan türklərin milli-mənəvi dəyərlərinə zidd elan edilərək sökülüb.

Beləliklə, gördüyünüz kimi bu tipli incəsənət nümunələri bir çox ölkələrdə var və bu çox normal haldır. Ona görə də rahat olun.

Deməli, bugün yəni  Qriqori təqvimi ilə yanvarın 17-sini son vaxtlar çox sevdiyim kresloda qarşılamışam. Səhər saat 7-ə kimi bir dəfə tualetə getmək və bir neçə dəfə də özümə çay tökmək üçün qalxmağım  istisna eyni vəziyyətdə qalmışam. Bu arada gecə Pier Paolo Pasolini`nin Salo yaxud Sodomun 120 günü filminə baxmağı qərara aldım. Nəbilim ala mən bir səhv etdim siz etməyin. Film başdan ayağa sadizmdir. Baxanlar bilər, o pox yemə kadrları gedərkən mən də çay içirdim. Bir neçə dəfə də az qaldım qusam. Qərəz, 83 dəqiqə 47-ci saniyədə saxladım filmi. Özümə gəlim baxacam davamına.

Beləliklə, səhər saat 7-yə neçə dəqiqəsə qalmışdı getdim yatmağa.

Normal günlərdə, yəni ermənilər atəşgahı pozmadığı günlərdə saat 4-ə, 5-ə  kimi yatıram. Amma bugün saat 10-u bir neçə dəqiqə keçmiş Nail zəng elədi ki, dur gəl universitetə, imtahan başlayıb hardasan? Nəbilim, desəydilər dur Yevlaxa piyada get bundan daha yaxşıydı.

Durub əl üzümü yuyub, üzümü də qoluma silib. Bəşəriyyəti söyə-söyə getmişəm universitetə. İmtahana 1 saat gecikmişəm. Koordinatoru da sanki adam qıtlığına görə küçədən gətirib  auditoriyaya soxmuşdular.

Hələ imtahanın nəticələri bəlli olmadığı üçün bu haqda çox şey danışmaq istəmirəm, amma yazdım da bir şeylər. Daha sonra 3 saat universitetdə vaxt öldürmüşəm. Bu vaxt öldürməyin səbəbi saat 4-də avtovağzala getməli olduğum üçün idi.

Ümumiyyətlə həyatda 3 şeydən zəhləm gedir:
1) Saç qırxdırmaqdan
2) Avtovağzala getməkdən
3) Paltar almaqdan

Universitetdə avaralandığım müddətdə dünənki Ədəbsiz redaktə fənnindən 29 aldığımı öyrəndim. Bununla da 1 ildir xəyalını qurduğum 65 manat təqaüd  (öz dilimizdə stipendiya) planlarım suya düşdü.

65 şokunu yaşaya-yaşaya metronun yolunu tutmuşdum ki, yolda kurtkamın qolu bir yerə ilişib cırıldı. Deməli, bu bir yer dediyim şeyə başqa vaxtı gedib saatlarla sürtünəsən heçnə olmaz kurtkaya.

Avtovağzaldan qayıdarkən isə şəhərimizdə gedən geniş söküntü və quruculuq işləri ilə nəticəsində avtobusda yatmışam bir saat. Axşam AFU-ya İlqar Məmmədovun mühazirəsinə getmək istəyirdim ona da həvəs olmadı.

Facebookda bugün təxminən 70 adam yazıb ki, məni niyə dostluqdan silmisən? O göydəki məscid haqqı heç kimi silməmişəm. Facebook`un özündə problem var. Ümid edirəm ki, yaxında düzələcək.

Bu arada bugün ABŞ-ın məşhur dövlət xadimi, 100 dollar Benjamin Franklin`in doğum günüdür. Onun çox xoşuma gələn bir aforizmi var. Türkiyə türkcəsində daha ləzzətli səsləndiyi üçün türkcə paylaşıram.

Bırak bütün insanlar seni tanısın ama hiç kimse seni tam olarak tanımasın; insanlar sığ yerini gördüklerinde dereyi rahatça geçerler..

Şəkilə tıkla

Here’s an excerpt:

The concert hall at the Sydney Opera House holds 2,700 people. This blog was viewed about 13,000 times in 2011. If it were a concert at Sydney Opera House, it would take about 5 sold-out performances for that many people to see it.

In 2011, there were 50 new posts, growing the total archive of this blog to 59 posts. There were 199 pictures uploaded, taking up a total of 101mb. That’s about 4 pictures per week.

The busiest day of the year was May 19th with709 views. The most popular post that day was Bəxtiyar, üzr istəyirəm səndən.

How did they find you?

Attractions in 2011

These are the posts that got the most views in 2011. You can see all of the year’s most-viewed posts in your Site Stats.

• 1 Bəxtiyar, üzr istəyirəm səndən 3 comments May 2011
• 2 Bu kadrları heç vaxt televiziyada görə bilməzsiz 0 comments Dekabr 2011
• 3 Burnunu eşən hicablı qız 14 comments Aprel 2011
• 4 Lider tv-nin Bəxtiyar Hacıyev dərdi 5 comments İyun 2011
• 5 Azərbaycanın Fransaya qarşı atacağı addımlar bəlli olub 3 comments Dekabr 2011

Əlavə məlumat üçün: Click here to see the complete report.

Nədi o – sufi həyatı sürür. Onu arvadı buna məhkum edib. Başqa xanımlara gözünün ucuyla da baxa bilməz.

İctimai həyatda yüksək mövqedə görünməsə də, xanımı evdə prezidentlə bazar arvadı kimi rəftar edəcək. Əl-qol ata ata, çığıra-çığıra. Cini tutdumu güllü-bülbüllü Tapdaqıstan prezidentinə – “sən kimsən?” deyər. Bir Allah, bir də o bilir ki, arvadlarda xanım-xatınlıq boş bir şeydir, zahiridir. Hərdən az qalır kişinin seyrək saçlarını yolub küləyə verə. Bir sözlə, mübhəm həyatının açarı yalnız onun əlindədir.

Özünə tərif də verib: hərəmxanası olmayan şaha prezident deyilir. Əslində şahın prezidentdən fərqi də bundadır. Şah – hərəmxanalıqdır.

O, ölkəsini Avropa ailəsinə qatmaqla özünəcə qatı ziyan vurdu. Axı, o, qanısoyuq, uzundraz şimal prezidentlərinin tayı deyil, ola da bilməz. Bunun könlü gecə-gündüz nazlı-duzlu arvadlar istəyir. İstəmək günahdır? Bəyəm, bu, mədəniyyətsizlikdir?

Yaxud belə deyək: gözəllikdən imtinadırmı mədəniyyət? Gənclikdən onda belə bir təsəvvür var ki, ölkə başçısı deyilən şəxs haçan könlü kimi çəksə, tutub belə-belə edər. Buna ixtiyarı çatır. Nədənsə, bu barədə ancaq onun bazarı bağlıdır. Gərək alanda da arvadın avamını alasan. Hər şeyi dərk edən arvad təmiz fəlakətdir. Yüz faiz bədbəxtçilikdir.

Ondan olsa, prezidentlikdə şərq motivlərinə üstünlük verər. Hərəmxana öz yerində; təlxək də saxlayar. Gedib Avropaya girdi. Burnu girməyən yerə başını soxdu. Təhrik olundu – onu bu işə evindəki dişi pələng vadar etdi.

Oturub – durub da Avropanı gözə soxur. Bir növ, ərini tərbiyəli yerə çəkir. Həmişə də ona tərbiyəli şeylərdən danışar. Bəli, prezident də uşaq kimi tərbiyə sevir. Gərək, gözün üstündə ola. Daim qulaqlarını doldurasan.

Guya Qərb prezidentləri “yubka” görəndə, cəzm olub özündən çıxmır, gözlərini ora-bura qaçırtmırlar. İctimai tədbirlərdə hər hansı “dünya gözəli”ylə o üz-bu üz öpüşürlərsə də, elə şey onların yadına düşməz. Aydan arı, sudan durudular.

Demokratik Avropada dayanıqlı puritan əxlaqı diktatura oxşarlıdır. Götürək Amerikanı, Bill Klinton. Cavan kişi, üstəgəl prezident. Monika Levinskayanın məmələrinə əl atmaqla dünyada biabır olmadımı? Onsuz da gec-tez o məmələrə kimsə əl atmalı deyildimi? ABŞ-da zəlzələyə bənzər vəlvələ qopdu. Bu nə demək ola – hətta orada da əxlaq uca tutulur.

“Bə bizdə niyə elə olmasın?” – arvad xəyal edir, bunu tez-tez də ərindən soruşur. Bacardıqca, əri Şərqdən soyutmaq, ondan uzaqlaşdırmaq gərək. Bu ona sərf eliyər. “Şərq avara-pozğun yerdi”, – qoy uşaqlar eşitməsin, həmişə ona pıçıltıyla deyər. Mağıl ölkənin Avropa ailəsinə qatılmasıyla qısqanclığı bir qədər azalıb. Yoxsa onda əsəblərin tarıma çəkildiyi, heyrodermitə-dəmrova tutulduğu çağlar olub. Saçı daraq-daraq, çəngə-çəngə tökülürdü.

Yox, böyük dərddi – prezident olasan, gözəllər yanından ceyran sürüsü şəklində ötə, sən də durub ağzın sulana-sulana baxasan. Düzdü, öz xanımı da ceyran bənzərlidir; qucaqla, səhərəcən öp. Lakin bir tək gözəl ona nə bəs edəcək!

Maşallah, kəl kimidir. Üstəlik, xanımağanın bir qüsuru var ki, onu pusur. Bu iş üçün çuğul adamlar da tutub. Ancaq öz aramızdır, eyni bir xörəyi nə qədər yemək olar! Adam çiyrinər. Əlac nədir, yeməlisən. Bu, bir ər kimi vəzifə borcundur. Arvad istəməz onda şəhvət hissi-zadı aşıb-daşa. Şəhvət dövlət başçısının imajına xələl gətirər. Qoy səhərlər gözütox işə getsin. “Bizim Qarabağ boyda dərdimiz var, get sırf onunla məşğul ol” – hər səhər də ona tapşırar. “Qarabağ” mövzusu seksual alovları söndürəndir.

Bir dəfə prezident teleekrandakı müğənni xanımın qəşəng əndamını tərifləyəndə, “Sənin bir cüt su sonası qızın var”, – arvadı əvvəl xatırlatma verib, onu tərbiyə səmtinə yönəltdi. Həri, prezidentə də tərbiyə vacibdir. “Bəyəm uşaqdı, özü bilmir ki, özgə malına göz yetirmək qızların tərbiyəsinə yad ilmələr qatar?” “Ata”, “ana” məfhumları müqəddəslikdən düşər”. Ata üçün əxlaq ən yaxşı libasdır.

Nəyi-nəyi, belə şeyi heç gözləməzdi – o məhz prezidentlikdə əxlaqa sürükləndi. Hanı hər telindən bir qız sallanan çağlar! Axırı dəli olacaq. Lotuluqları hayıf deyildi? Onlar həm də xüsusi şöhrətlərə səbəb olurdu. Hərçənd elə şöhrətdən hamı yaxasını kənara çəkir. Kütlə lotuluqdan gələn şöhrətə ictimai əhəmiyyət vermir. Guya elə şöhrət kriminal səciyyəli olur.

Kütlə əvvəldən əxlaqı bayraq seçib. Kor tutduğunu buraxmayan kimi ondan əl çəkmir. Neyləməli, o, indiyə kimi törətdiyi və gələcəkdə törədəcəyi bu cür şöhrətlərdən ayrılmağa məcburdu. İçindəsə məmnunluq duyur, distansiya saxlasa da, get-gedə onlara aludə olurdu. Açığı, qonşu dövlətdə öz ölkəsindəki beşulduzlu hotellərdən birini uduzandan sonra bu yola düşdü. “Ulduz” qumarbaz Mehmet Topçunu öldürməklə, həmin ölkədə bomba partlayışından betər səs-küy qopardı. Skandal ölkəni başına aldı. Qatil killerdisə də, əsas şöhrət sifarişçiyə çatırdı. Yəni ona. Özünə. Ümumən, killer qatil sayılmamalıdır. Qatillik nifrətdən doğan haldır. Killerlərsə əsasən insansevər olur. O, insana güllə atmır ki – sanki daim canlı bilib məşq elədiyi qum kisələrinə atır. Killer hətta şair də ola bilər.

Hə, indi o, başqa ölkədə yaratdığı şöhrətinə öz Tapdaqıstanından tamaşa edirdi. Öz şöhrətinin dışında inkoqnito yaşamaq da bir azadlıq növüdür. Bəli, qətl barəsində cürbəcür versiyalar irəli sürülürdü. Killerin adını çəkən də yoxdu da. “Axı, planı kim cızıb?” – cəmiyyətdə ancaq bu sual dolaşırdı. İnsanların fantaziyası səhv yollarda cövlan etməkdə, dördnala çapmaqdaydı.

Bu prosesdə onun bəşəriyyətə hörməti-ehtiramı tamam azaldı, sıfıra endi. Ondan şübhələnmir, şübhələnə bilmirdilər. Kriminalistika elm yox, söz yığını imiş. İşə bax, sifarişçinin get-gedə artan şöhrətindən o heç cür bəhrələnə bilməz. Qalmışdı yana-yana. Hərdən qışqırıb bağırmaq istəyirsən: ey-hey, o şöhrət mənimdir, şöhrəti özümə verin! Lakin, bu, qətiyyən mümkün deyil. O öz şöhrətindən uzaqlarda küllənməyə məhkumdu.

Belə çıxır ki, o, həm şöhrətli, həm şöhrətsizdi. Get-gedə də qonşu dövlətdə fırlanan şöhrətinə biganə olurdu. Onsuz onun əvəzinə orda bir neçə şəxsi tutub şöhrətə mindirmişdilər. İt-qurd adam olmuşdu. Ekranda onların ada minməsini öz gözləri ilə görürdü. Tutulanlar bəh-bəhlə məhkəmə zalına aparıldıqca, onlara paxıllığı tuturdu. Onlar onun şöhrətini mənimsəyənlərdi. Axırı da nə olacaq – hamısına “danılmaz dəlillər”lə iş kəsildi. İndiyəcən eşidər, inanmazdı: aşkarca gördü və inandı ki, məhkəmələrin ədalətə dəxli yoxdur. Məhkəmə həqiqəti aşkarlamır və olsa-olsa, ədalətin imitasyon icraatıdır.

Tutulanlar da qatil roluna razılaşmış kimi görsənirdilər. Əlbəttə, bu göydəndüşmə-gurultulu şöhrətdən kim qaçar!

Həmin parıltılı-partıltılı şöhrət artıq arxivə gömülüb.

Amma onda bəşəriyyətin yalanlarına, yalançı mif yaradıcılığına aludəçilik itib getmədi. Prezident kürsüsünə əyləşəndən sonra bu həvəs daha da güclənməyə üz qoydu. İndi ən müxtəlif şöhrətlərin manivelası öz əlindəydi. Şöhrət oyunu onda bir qaçılmazlığa, bir idefiksə çevrildi. Bir prezident kimi də çox baş aparan jurnalistlə siftə elədi. “Yaallah”, “bismillah” – dindən başı çıxmadığından, naşıcasına bu sözləri ard-arda düzdü.

Qətldə ondan şübhələnə də bilərdilər, şübhələnməyə də. Hərçənd nəhəng bir icra aparatı onun nəfinə – şübhələri dağıtmağa işləyəcəkdi. Amma ondan şübhələnmələri insanlara başucalıq gətirərdi. İnsanlar elə insana da oxşardılar. Onsuz hər şey şübhə olaraq da qalacaqdı. Ona gözün üstə qaşın var deməzdilər. Üstəlik, bu dünyada o jurnalistin kimi vardı ki, mütəmadi işi qurdalaya da. Evi də bir həsir, bir Məmmədnəsirdi. Atasının ağzına bir şey atarlar, qurtarıb gedər. Həm də bir gülləyə iki dovşan vurmuş olar: Qoy xalq ondan qorxmağa-çəkinməyə başlasın.

“Xalq” nədi – “kütlə”nin məcazi adı. Kütləsə hır-zır qanan deyil, adamı bir anın içindəcə fələyin badına verər. Yazılarında onu avara-bambılı yerinə qoyan bir kəs indi görər dünyada nə var, nə yox. Əfsus, aradan götürüləndən sonra anasının ağladıldığını bilməyəcək. Mehmet Topçuya görə onu “qatil” adlandırardı – qatiləmsə, al gəldi, məndən qatil işi də gözlə. Nə etdiyini anlamayan zavallı. O iş çoxdan qapanıb, bu hələ saqqız kimi çeynəyir, qaşınmayan yerdən qan çıxarırdı. Nədi, dəlisən?

Yaxşı, bu təzə qətl üçün killeri Rusiyadan gətizdirdi. Rusiya “Mersedes” buraxmayacaq ki – killer buraxır. Killerlər Rusiya hərbi arsenalının simvolikasıdır.

Killer inqlabçının taleinə bircəcik “part”la nöqtə qoydu və sakitcə çıxıb getdi. Killerlər qədim qatillərə bənzəməz. Onlar kimi nə ah-uf edər, nə də vicdan əzabı çəkərlər. Bunlarınkı bir sərçə öldürmək işidir.

Görən, vicdan əzabını prezident də çəkməzmola? Təhlükəsizliyinə cavabdeh olduğu vətəndaşın öz təşəbbüsüylə qətli qanunla onu narahat etməlidir. Lakin vur-öldür, vicdan əzabı çəkə bilmirdi. Buna vaxtı yoxdu. Heç həvəsi də. Axı, hər oğru-quldurdan ötrü də iztirab çəksə, onda can qalmaz ki. Oğru-quldura prezident ola bilməz o. Həri, əzab – aşağı təbəqədən çıxanlara xasdır. Əzab – kasıbların keyfiyyətidir.

Keçən dəfəki kimi təzəcə yaranıb-artan, şölələnib-şəfəqlənən şöhrətinin tamaşasına durdu. Qətlin sifarişçisi olaraq yenə ən müxtəlif ismlər çəkilirdi. Bax, versiyaların yalanı bir daha üzə çıxır. Bəşəriyyət ümumən gopçu olurmuş. İqtidar yaxınları bilərəkdən xalqın başını piyləyirdilər.

Onların yaltaqlığı bunda da görsənirdi. Müxalifət düşərgəsində dolayısıyla ondan şübhələr dilə gətirilirdi. Guya həqiqətçidilər. Düzdü, həqiqətçiydilər, amma onlar həqiqəti yalnız hakimiyyətə gəlmək naminə deyirdilər. Yoxsa dilləri lal olar, deməzlər. Bu məqamda həqiqət məkrin xidmətində durur və heç də sevindirici deyil. Mütəxəssislər qətli araşdırdıqca, bilməyərəkdən faktları təhrif etməkdəydilər. Cinayət açılmaq əvəzinə, qapanırdı.

Bu dünya maraqlı yerdir, bəlkə o dünyadan da maraqlı. Bir dəli bir quyuya daş atır, min ağıllı onu çıxara bilmir. Bu qətlin şöhrəti dillərdə dolaşır, naməlum sifarişçi haqqında həcvlər yazılır, karikaturalar çəkilirdi. Romanlar yazılmaqdaydı. O, prezident olaraq bu qətllə mədəniyyətin inkişafına təkan vermişdi. Ancaq yerli-yersiz də qətlin açılmağında maraqlı olduğunu bildirir, beləliklə, əlavə olaraq da humanist və həqiqətpərəst kimi şöhrət tapmaq istəyirdi. Hər halda, qatilin arxasında duran odur – şöhrət bir tək ona məxsusdu. Ləzzətdi bu.

O, şöhrəti özü yaradıbsa da, şirnikirsə də, heç cür onun altına girə bilmirdi. Bir prezident kimi öz qorxaqlığı və acizliyi, bacarıqsızlığı özünəcə əyan oldu. İçində şüşə kimi çatladı, bir-iki yerində sındı da. Fəqət bunu heç cür büzuzə vermək olmazdı. Şöhrət yenə yad bir şeyə çevrilməkdəydi. Ölkədə fırlanan, dairəvi dalğalar şəklində yayılan bu şöhrət həm onundu, həm də yox. Bir iş var ki, qətiyyən ona lazım deyildi də. Hətta ziyanlı və qorxuncdu. Şöhrəti bir əşya kimi gətirib ona təqdim etsəydilər, bu, yox deyər, ondan imtina edərdi. Qismətdən artıq yemək olmaz, öz şöhrətindən yarımadı, ondan bir təməssük almadı.

Ona şöhrətin yaranıb-artmasını ancaq  izləmək qaldı. O, prosesləri ancaq teleekrandan izləyərdi. Bu zaman qəhvə içər… Qəhvə özü ona ləzzət verməz, sadəcə şöhrətdən gələn ləzzəti müşaiyət edərdi. Bəzən özünü-sözünü unudur, qəhvəni hortuldadırdı. Onu bu gündə görsə düşmənlərin ağzına söz düşəcək. Qəhvə – bu cür içməli şey ona qarşı cinayət faktına çevrilər. Prezident olanda nə olar, gərək qəhvəni də oğrun-oğrun içəsən. Yaxşı ki, onun qəhvə içməsini bir arvadı görür, bir də qızları. Onu əxlaqa sürükləyən həminciyəzlər. Şorgözlüyündən əl çəkməli olub, türkün sözü, şeyini qıçına bağlayıb. Əlac qalıb bir Allaha.

Ölkədəki gözəllərdən yan keçəsən – ölüm bundan yeydir. Tarixdə qalmaq gözəlləri istisna edirmiş. Millət ondan qorxur – o isə arvaddan. Üzlərinə şəkli düşən gözəlçələr, vallah, onun bir himinə lüm-lüt soyunarlar. Axı, ay insafsız qadın, ona dişini dəyişmək pis olmaz! Dişini dəyişsə, boynundan yaman çıxacaq? Neylədiyindi, bunu ona deyərsən, qırmızı şeydi, deyər, bağışla, mən də dişimi dəyişəcəm. Onda da gərək ya onu öldürəsən, ya özünü. Bir az irəli getsək, onu da, özünü də.

Bir gün Lapdandiyanın xanım prezidenti onun ölkəsinə rəsmi təşrif buyurdu. Tapdaqıstan nədən onu çəkib. Əvvəllər o, ümumi beynəlxalq tədbirlərdə bu rəsmi görüşü ona eyham vurardı. Bu elə bilərdi ki, zarafat edir. Hətta uca boyuna söz atmışdı. Buyur, indi gəlir. Çörəyi burnuna yemir.

Bu iki ölkənin maraqları heç cür üst-üstə düşmədiyindən, dalağı sancdı. Dilini dişlədi: a-ha, torbada pişik var. Bəlkə onu sevir? Eşidəndə ki, laplandiyalı xanım heç vaxt qoca, çəlimsiz prezidentlərin ölkəsinə səfərə getmir, yenə dilini dişlədi (dili artıq dişlək-dişləkdi): yox, bununku sevgi deyil. Deyən, dərdi-azarı başqadır. Hə, ona prezidentlər bazburudlu gərək. Öz bazburudundan Tapdaqıstana əlavə dividentlər gələcəkdi.

Neynək, qoy gəlsin, əvvəl malı daldan -qabaqdan süzək. Sonra boş çanağı dolu çanağa vurarıq. Tutar qatıq, tutmaz ayran. Daha keçib, kor olsun, şil olsun, təki əlinə bərk-yumşaq şeylər dəysin. Özü də bunun bədəni hələ sulu-vitaminli , məsamələri naxışlar kimi görsənən dərisi yupyumşaqdı. Hətta ona cavan demək olar. Hərçənd, qoca olmuş olsaydı da zərəri yox. Qocanın – öz ləzzəti var. Prezident bir xanımın nə cavan, nə qocası. Onların qocası da cavan kimidir.

Xanım Maqda Erle hələ təyyarənin trapında görsənəndə , Tapdaqıstan prezidentinin qanı cuşa gəldi. Elə bildi ki, subaylıqdakı kimi yanına ərməğan qız gətirirlər. Əlbəttə, uzaq Laplandiyanın prezidenti onun ölkəsinə köçəri bir quş kimi uçub gəlmişdi. Gəlsənə, onu tutub yeməli. Ş-şş, kambala balığına bənzər bu dolu xanımla hər cür əlaqəni heç kəs bilməz. Heç arvadı da. Prezidentlərin təkbətək görüşü onun yeganə ümid yeri kimi ortaya çıxdı.

Maqda Erle ilə əl-ələ görüşəndə elə bil onu elektrik vurdu. Güclü cərəyan düz gedib dabanlarında bənd aldı. İlahi, qarşıdakı üzücü protokol saatları tez keçmiş olaydı! Qadın və kişinin bir-birinə ilan kimi sarmaşması müqabilində prezidentlərin dövlət səviyyəsində görüşləri mənasız görünmürmü? Nəzəri cəhətcə, kişi və qadından uşaq dünyaya gəlirsə, prezidentlərin görüşündən ancaq yalanlar doğulur. Təkbətək görüşdə bu iki prezidentin qucaqlaşıb tezbazar bir iş görmələri təbiətin möcüzəsi, ən azı təntənəsi sayılardı. Onda təbiət siyasətə qalib gələr. Yalanlardan ibarət əxlaq-zad bir heçə dönər, ona məhkum insanlar azadlığı dadmış olar.

Axı, prezidentlərə də azadlıq vacibdir! Laplandiya prezidentinə aristokratlıq heç cür əl vermir. Aristokratlığı ucbatından ərə də getmədi. Ömrü boyu sevgilərini öldürməklə məşğul oldu – sevgi aristokratlığına ləkə gətirər deyə. O, aristokratlığını bu yad ölkədə böyük sevinclə, “uf” demədən zibil qutusuna atar da. Artıq ona, özünü aristokrat kimi yox, sadəcə, bir qadın kimi duymaq maraqlı idi. Min cür fırıldaqla, amma guya irz-namus gözləməklə prezident ola bilmişdi, qadın yox. Onu

Laplandiyada etalon sayanlar qoy oradaca yenə elə saysınlar. İnsana təkcə bir ölkədə etalon olmaq yetər. Laplandiyada hökmran bir xanım bu yad ölkədə dəmir əzələli hər hansı bir kişiyə qul olmağa beşəlli razıdır. Onda qalmış Tapdaqıstanın cavan prezidenti ola. Onunla tet-a-tet görüşdən bir iş hasilə gələ bilər.

Lakin hər iki prezident ehtiyatlanırdı da.  Bunun ona, onun buna yox demək ehtimalı hələ durur. Nəticə acınacaqlı olar, iki xalqın bir-birinə qatı nifrətinə çevrilərdi. Düzdü, coğrafi uzaqlıq səbəbindən müharibə-hücum gümanı sıfra bərabərdi. Hələ bu yenə dərd yarıdır. Biri o birini yerindəcə güllələyər də. Onda beynəlxalq çaxnaşma qaçılmaz olar. Belə bir taleyi Allah heç kəsə göstərməsin!

Motosiklçilər eskortunun müşaiyəti küçələri şütüyür, kələ-kötür bir yer yoxdusa da guya yırğalanır, hərdən diz-dizə toxunurdular. Laplandiya prezidentinin toppuş dizlərindən cənnət həzzi duymaq olurdu. Bu onu prezident kimi yox, saunada bir huri kimi xəyalına gətirdi. Huşu qanadlanıb başından uçmadı bə! Baş boş qaldı.

Dizlər maç-öpüşdükcə, Laplandiya prezidenti onun üzünə gülümsəyirdi. Nə əcəb, bu təbəssümlər ölkə maraqları çərçivəsində, bu maraqlar naminə olsun? Ehtirasdan yox? Onu elə indicə, buradaca yoxlamalı. Cürətlə və həm sürətlə əlini onun əli üstə qoydu. Əl də mütəkkə budunun üstündə. Gəl-gəl deyən o budun tamı barmaqlar arasından keçib ona çatdı. Xanım prezident dinməsə də ağ şimallı yanaqları get-gedə allanırdı. Yox, onun təbəssümləri ölkə maraqları çərçivəsində deyilmiş. Çünki o da “azad” əlini gətirib, bunun “dustaq” əli üzərinə qoydu. Əllər mərtəbə-mərtəbə alındı. Bu sevgi texnolojisini , nəinki dörd-çevrə motosiklçilər, heç burunlarının ucundakı sürücü də sezmədi. Onlar öz vacib dövlət işləri ilə məşğuldular. Prezidentlərdən savayı aşağıda hamının başı rəsmi qarşılanma mərasiminə qarışmışdı.

Prezident iqamətgahı qarşısında jurnalistlərlə əlüstü qartaqurt edib, zifaf gecəsinə gedirmişlər kimi içəriyə keçdilər. Təkbətək görüş gözlənildiyindən tez başa gəldi. Nə ola-ola qapı örtülən saat oğlan şalvarının “molniya”sını ildırım sürətiylə çəkdi aşağı. Arvad da əlbə-əl yaxasını açıb bir tək sol döşünü bayıra atdı. Sol doş həm ürəyi rəmzləndirirdi, həm də tək bircə döş mənasında əxlaqa dəlalət edirdi. Hər şeyi dərhal açıb ortaya tökmür ki, yersiz də çıxa. Bir döş hələlik erotikanın yarıbayarı azlığı, əxlaqınsa ikiqat çoxluğu kimi tövsif oluna biləcəkdi. Onsuz oğlan prezident qız prezidentin o biri döşünü boş-boşuna buraxası, dinc qoyasıydımı?

Əsla. Budur, oğlan gizlənmiş ürkək döşü çataçat dartıb çölə çıxartdı. Qoşalaşmış döşlər inciyib-qabarmış kimi görsəndilər. Vəzifəsinin böyüklüyünə baxma, Laplandiya prezidentinin döşləri lap balacaydı – onlar sanki əl dəyməmiş şamamalardı.

Tapdaqıstan prezidenti qara anqut ağzını açıb ikisini birdən happ elədi. Ah, qafqazlı zahirən eleqant görünmürsə də, necə də dadlı imiş!

- Bizdə kişilər qamış kimi uzun və soyuq olur. Döşlərimizi də özümüz çıxardırıq, – birdən onun dili açıldı.

- Xeyr, bizdə bu iş kişilərə məxsusdu.

- Dayan, üzümüz qızaracaq, biləcəklər neyləmişik. Axı, nə də olmasa biz prezidentik.

- Prezident yox, bir qadın və kişidən başqa heç nə deyilik. Özü də üz təkcə belə şeylərdən yox ki – siyasi çəkişmələrdən də qızarır.

- Çox düz, biz burda siyasi cəhətcə çəkişmişik!…

Oğlan prezident qız prezidenti bir-iki dəfə bağrına basdı və sevgiyə oxşar bu məqamdan sonra onu qucağına alıb iç otağa apardı. Çılpaq göbək onun gözü önündə yaralı göyərçin kimi çırpınırdı. Laplandiya prezidenti açıq divan-çarpayıya uzadılandasa, işə bax, bu dəfə göbək yumşaqca bir fincana bənzədi. Oğlan, uzun, erotik burnunu dərhal o fincana soxdu. Qız prezident qaqqıldadı, amma tez də özü-özündən hürküb, bəlkə də səhvini anlayıb, əliylə ağzını qapadı.

Keşkə, bu təkbətək görüş illərlə bitməyəydi. Ancaq limit qaçılmazdı – yarımca saat, qurtardı getdi. Dayan, protokol saniyə və dəqiqələri becid ötürdülər. Dünyada bu cür vacib işə cəmi 30 dəqiqə ayrılıb. Ayıb olsun beynəlxalq qurumlara ki, belə görüşlərdəki incə mətləbləri nəzərə almayıblar. Başları oracan işləməyib. Onlar məcbur qalıb erotik mərhələni qısaltmaqla kulminativ nöqtəni tez tutdular. Fısıltılar ritmik rejimə keçdi.

Hər iki ölkədə bu görüşdən çox şey gözləyirdilər.

…Sonra ölü kimi düşdülər.

- Alnımıza ayrılıq yazılıb, – handan-hana prezident qız bunu deyib, tez ayağa durdu, -Sən saata bax, beşcə dəqiqəmiz qalıb.

Hər ikisi cəld özünü prezident cildinə salmağa girişdi. Təsadüfən qız prezidentin donu oğlan prezidentin ayaqları altına düşdü. Don yerdə sərilmiş vəziyyətdə qaldığından zərrə də əzilmədi. Əksinə, enli pəncələr libasın üstünə bir ütü kimi çəkildi. Hə, birazdan hamı onları dövlət başçıları kimi görməli idi. Yəqin jurnalistlər suallarını bir daha gözdən keçirir, əzbərləyirdilər. Biri isti, biri söyuq ölkədən – səfirlər həyəcan içindəydilər. Arvadı heç nədən şübhələnməz, inşallah.

Tərbiyəlidir, onun ağlına belə şey gəlməz də. İndiyənəcən o, arvadının tərbiyəsindən çox faydalar görüb.

- Birdən uşağa qalsam… Diplomatik biabırçılıq olar.

- Sən elə şey eləmə.

- Niyə? Niyə?!

- Prezidentin doğması öz xalqına ziyan gətirər. Bu, yaxşı əlamət olmaz.

- Prezident inək deyil ki. Onun doğması ana olmaq deməkdir.

- Bə ananın əri olmaz?

- Vaxtımız bitdi… Bax, gözləyirəm, gələn səfər bizdəsən.

Axşamkı “Son xəbər” proqramında Tapdaqıstan prezidenti xanım Maqda Erleni teleekrandan anfas-profil süzməkdəydi. Budur, hər ikisi fəxri qarovul önündən keçir. Bax, bəy-gəlin təki birgə limuzinə oturub yola düşürlər. Qarşıdan prezident iqamətgahı gəlir; orada onları mübhəm görüşlər gözləyir.

Hər şey sanki arxadaydısa da, amma hər şey həm də qabaqdaydı.

Teleproqramdakı sonrakı sujet jurnalistin qətli barəsindəydi. O, öz yaratdığı, əli çatmayan şöhrətini növbəti dəfə laqeydliklə seyr etdi. Onsuz bu şöhrəti heç kəs onunku saymır.

Xəyalən Maqda Erlenin üzərinə qayıtdı. Quş kimi uçub gedib – artıq o da onunku sayılmır ki. Deyən, bu dünyada heç nə onun deyil.

Rafiq Tağı

                                                                                                                             8-30 noyabr 2005-ci il

Alatoran N 6, mart 2006

Qardaş Türkiyəyə dəstək olmaq istəyən azərbaycanlılar da çox düşündükdən sonra qərara gəliblər ki, Fransa ədəbiyyatını boykot etsinlər. Qəbul edilən qərara görə bundan sonra Azərbaycanda kim Alber Kamyu, Gi de Mopassan, Aleksandr Düma, Andre Jid, Antuan de Sent-Ekzüperi, Emil Zolya, Fransua Rable, Jan Jak Russo, Jan-Pol Sartr, Jorj Sand, Jül Vern, Moris Drüon, Onore de Balzak, Prosper Merime, Qüstav Flober, Viktor Hüqo, Volter, Monteskyö, Jan Kokto və başqalarının kitabını oxusa 45 min manat cərimə və 1 il müddətində həbs cəzası ilə cəzalandırılacaq və üstəlik həmin adamın evi də SOCAR işçiləri tərəfindən söküləcək.

Hətta Azərabaycan höküməti daha sərt addım ataraq ilk dəfə fransız maarifçisi Monteskyönün verdiyi hakimiyyətin bölünməsi prinsipindən də imtina etmək istəyir. Milli Məclis növbədənkənar sessiyasında bu məsələ müzakirə ediləcək.

Xatırladaq ki, Monteskyö 1748-ci ildə yazdığı “Qanunların ruhu” əsərində hakimiyyətin üç yerə bölünməsi (qanunverici, icraedici və məhkəmə) və qarşılıqlı məhdudlaşdırılması prinsipini irəli sürüb. 

Maddə 13.  Mülkiyyət

I. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur.

P.S Video Azadlıq Radiosuna məxsusdur. Bəlkə də bir adam daha baxar deyə paylaşdım bunu. Xəbər olaraq buradan oxuyun: Sulutəpədə evlər sökülür, qarşıdurma olub

Etiraf edim ki, Etibar o vaxtı söhbəti ortaya atanda könülsüz razılaşmışdım, indi Hacı mənim adımı qeyd edib deyə məcburən yazmalıyam. Bu arada hər ikisini Cinayət Məcəlləsinə daxil olmayan yüngül söyüşlərlə söyürəm.

Yeri gəlmişkən dünən statusa yazmaq istəyirdim, amma fikrimdən daşındım. Deməli,  ”biz dözümlü xalqıq,” “analoqu olmayan..,” “xaricdən maliyyələşən”  cümlələri ilə başlayan zarafatlardan iyrənmişəm artıq, nə qədər olar ala?! Suyunu sıxıb, sonra da bir də yuyub bir də suyunu sıxıb bir də yuyub bir də suyunu sıxmısız artıq. Nə isə, keçirəm ailə-məişət zəmnində baş verən hadisələrin etirafına.

Adımı Abdulla qoymaq istəyirmişlər. Abdulla kişi atamın atasının atasının atasının atası olub.

Uşaq bağçasında tualetə qızlarla bir yerdə gedirdik.

Uşaq vaxtı dəhşətli dərəcədə davakar olmuşam. Hər tənəffüs dalaşırdım kimləsə. Hər gün evə şikayətlər gəlirdi, sonra da həngamə olurdu.

1-ci sinifdə oxuyanda 2-3 oğlan hərəmiz bir qız “sevirdik”. Maraqlısı odur ki, sevdiyimizi qızların özündən gizlədib, ancaq oğlanlar öz aramızda danışırdıq.

Məktəb vaxtı 3-4 ay namaz qılmışam.

Həyat və yaradıcılığa Siemens A65 telefonu ilə başlamışam.

Deyəsən 9-cu sinifdə oxuyurdum. 5-cildlik Azərbaycan Nağıllarının hamısını alıb oxumuşdum.

Bir ay ərzində ən çox 8 kitab oxumuşam, amma Çingiz Abdullayevin kitabları olduğu üçün bu faktı heç yerdə üzə çıxartmırdım.

O vaxtı Kurtlar Vadisinə baxmaq üçün hər şənbə-bazar  dayım gilə gedirdim. Bizim televizorun elə o vaxtdan ANS-dən zəhləsi gedirdi.

Əvvəllər əncir mürəbbəsini sevmirdim, amma ləzzətli şey olduğunun bu yaxınlarda fərqinə vardım. Favorim hələ də çiyələk və moruq mürəbbəsidir.

Counter Strike oynaya bilmirəm. İndiyə kimi də oynamamışam.

Hər şeyin üstündən bir anda xətt çəkə bilərəm. Emosiyaya filan qapılmadan.

Çox istədiyim bir şeyi tam əldə etmə məqamında imtina edə bilərəm.

Qızların gəlinlik geymək arzularına, söhbətlərinə ətim tökülür.

Məni təəccübləndirmək çətindir.

Əvvəl qatı millətçi olduğumu çox adam bilir yəqin ki. Facebook`da əvvəllər adım Emil Türkoğlu idi.

Yuxarıda etirafların ancaq ailə-məişət zəmnində olacağını qeyd etmişdim, amma bu istisna olsun. İctimai sektorda konkret iyrəndiyim şəxslər var. Allah olmaq iddiaları var, amma belə baxanda bir pox deyillər. İntellekt sıfırın altında 22 fahrenheit. Bacardıqları tək şey isə şüarçılıq.

Bayaq bloqumun statistikasına baxırdım, 2010-cu ilin sentyabrında ümumi ay ərzində sadəcə 8 dəfə  baxılıb sayta. Olur hamıda belə şeylər.

Şifahi şəkildə fikrimi çatdırmaqda çətinlik çəkirəm. Fikirləşdiyimin təxminən 60%-ini ifadə edə bilirəm. Ona görə də, yəni və deməli sözlərindən çox istifadə edirəm.

Məncə, bu qədər bəsdir. Sabaha seminar var və mən dərs oxumamışam. Yuxum gəlir üstəlik. Etiraf etməsini istədiyim adamların hamısı ya etiraf edib, ya da etiraf etməsi üçün sifariş alıb artıq. Ona görə də kimsə bu yazını oxuyub və hələ etiraf etməyibsə estafeti ona vəsiyyət edirəm.

Mövzuya yaxın olan başqa bir yazı: Yaddaşımın arxivindən

Ziyarət məkanı: Heydər Əliyevin Göygöl rayon İcra Hakimiyyəti önündəki heykəli

Bir neçə gün əvvəl Göygöl rayonunda yaşayan və bir kənddə orta məktəbdə işləyən bir qohumumla söhbətləşdim. Deyir məktəb işçilərini, müəllimləri zorla məcbur edirlər ki, ayın 12-si Heydər Əliyevin heykəlini ziyarət edin. Ziyarət etməyənlər indidən ərizələrini yazıb işdən çıxa bilərlər. Hətta rayon mərkəzində iclas keçirilib bütün məktəb direktorlarına bir-bir göstəriş verilib ki,  sən özünlə filan qədər adam gətirməlisən,  sən 15 adam gətirməlisən və s. Hər direktor da gətirdiyi adamların siyahısını təqdim etməlidir.

Bu işə rayon İcra Hakiminin müavini (İH-nin ərazi idarəetmə şöbəsinin müdiri ) Qənifə Kazımova nəzarət edir. O bütün kəndləri bir-bir gəzərək kənd icra nümayəndələrinin də qabağına müəyyən qədər adam gətirməyi şərt qoyub. Təkcə məktəblərə yox, uşaq baxçaları, klub, kitabxana, ATS, poçt, tibb məntəqəsi işçilərinə də təzyiq göstərilir.

Bundan başqa hər kəs mütləq gül almalıdır və gül qoyduqdan sonra heykəlin qabağında əyilməlidir. Bütün bunlar əvvəlcədən tapşırılıb.

Baxın görün insanları hansı vəziyyətə salırlar. Evə bir tikə çörək aparmaq istəyən əhalini necə əzirlər. Adamlar elə vəziyyətə düşüb ki, o bir tikə çörəyi itirməmək üçün məcburən “ziyarətə”  gedir, heykəlin qabağıda durub baş əyir.

Səddam Hüseyinin əvvəllər ziyarət edilən heykəli

Adi vaxtlarda İcra hakimi hansısa kəndə gedəndə, işçilərə zorla küçələri süpürtdürürdülər. Yadımdadır, səhv etmirəmsə 2006-cı ildə İlham Əliyevin qərb bölgəsinə (Samux, Gəncə, Göygöl, Daşkəsən) səfəri zamanı bu işçiləri yığıb  zorla aparıb yol kənarlarını təmizlədirdilər.

Yəqinki sizin də yadınızdadır. 8-ci sinif Azərbaycan tarixi kitabında Səfəvilər dövləti dərsində biyar haqqında deyilir: Biyar - kəndlinin feodal və ya dövlət üçün zorla, pulsuz işləməsi idi. Bütün ailə üzvləri növbə ilə 2 gündən 6 günə qədər biyara getməli idi.

İndi sizə sual verim: sizcə də Azərbaycanda hələ də feodalizm dövrü deyilmi?

Yəqinki başqa yerlərdə belə hadisələr baş verib, əgər buna oxşar faktlarla rastlaşmısızsa aşağıda şərh yerində yazın xahiş edirəm.

Mövzu ilə əlaqədər digər yazı: Heydər Əliyev adına Göygöl rayonuna səfər

***

***    ***    ***

Dünən isə Bakıya qar yağdı. Bu səhər Elmlər Akademiyası metrostansiyasından universitetə qədər olan yol və universitetin həyəti şüşə kimi buz olub. Yol boyunca özüm 5-6 nəfərin yıxılmasına şahidlik etdim. Yaşlı adamlar, elə ortayaşlılar da şütüyə-şütüyə hətta təhqir kimi çıxmasın sürünə-sürünə irəliləyirdilər. Bəlkə də şişirdirəm, amma bu Azərbaycanda insana verilən qiymətdir. Çünki normal ölkələrdə buz bağlamaması üçün yolları duzlayırlar, müxtəlif tədbirlər görürlər. Xatırladırlar ki, sən insansan..

Uşaqlığım Moskvada keçib. Yadımdadır, küçələrə maşınlar vasitəsilə duz səpilir, növbəti maşın isə palçığa çevrilən qarı təmizləyirdi. Tərtəmiz edirdilər küçələri. Yəqinki o maşınların hərəsinin öz adı var, amma mən bilmirəm. Səkilərə, binalararası yollara əllə səpirdilər duzu. Bu işi çox vaxt “бабушка” dediyimiz qoca qadınlar görürdü.

Azərbaycandakı vəziyyət isə aydındır. 18 min tələbənin 1340 professor- müəllim heyətinin istifadə etdiyi şanlı universitet yolunun vəziyyəti ilə bu səhər çəkdiyim video vasitəsilə tanış olun. Elmlər Akademiyası metrostansiyasının yeni çıxışın tikintisi getdiyi üçün Zahid Xəlilov küçəsi, universitetin əsas girişi hasara alınıb, tələbələrə-müəllimlərə isə çox kiçik “alternativ” yol saxlanılıb. Adi vaxtlarda belə insan tıxacı ilə müşayiət edilən yolu bir də belə qarlı-yağışlı havada görün. Bir oğlanın yıxılmağı da təsadüfən kadra düşüb.

***    ***    ***

Tələbələrin bu məsələyə səsini çıxarmamasını adi qarşılayıram arıtq. Normalda, məncə, hər bir tələbə səsini çıxarmalı yolların təmizlənməsini tələb etməlidir. Necəki evə gedəndə yemək deyə az qala analarının gözünü çıxarırlar. Hətta o dərəcədə normal qarşılayırlar ki, girib facebookda bir status da yazmırlar. Sanki elə belə də olmalı imiş. Mənə təəccübləndirən isə müəllimlərin səsini çıxarmamasıdır. Tələbə sürüşüb, yıxılıb-durub birtəhər dərsə gəlir, amma o buzun üstündə uçuna-uçuna yeriyən müəllimlər də səslərini çıxarmırlar. Bu artıq dəhşətlidir..

Amma bayaq Hürriyetin köşə yazarı Ahmet Hakanın son köşə yazısını oxudum. Qısaca olaraq Qəddafi məsələsinə də toxunmuşdu. Və mən axtardığım şeyin məhz bu olduğunun fərqinə vardım.

- Kaddafi barbar bir adamdı ama onu linç edenler de az barbar değil.
- Kaddafi ikiyüzlü herifin tekiydi ama daha dün onunla omuz omuza fotoğraf çektiren Batılı liderler de az ikiyüzlü değil.
- Kaddafi manyağın tekiydi ama onun cesedini sokaklarda sürükleyenler de az manyak değil.
- Kaddafi namertti ama teslim bayrağını çektiği halde onu öldürenler de az namert değil.
- Kaddafi psikopattı ama onu tekme tokat linç ederken tekbir getirenler de az psikopat değil.

«1984»dən seçmələr (I hissə)

Kitabı iki həftəyə yaxındır bitirmişəm, amma imkan edib ikinci hissəni yerləşdirə bilmirdim. Buyurun bu da altından xətt çəkdiyim cümlələrin ikinci hissəsi.

• Bu rəqibin mat elanı qarşısıında yeni, uğurlu gediş etməyə bənzəyirdi.
• Məktubların açılıb oxunduğu çoxdan heç kimə sirr deyildi. İndi tək-tük adamlar bir-birləri ilə yazışırdılar. İsmarıc zərurəti yarananda üzərində hazır ifadələrin uzun siyahısı çap olunmuş poçt açıqlarını almaq, işinə yaramayan ifadələrin üstündən xətt çəkərək göndərmək kifayət edirdi.
• Kiçik qaydalara əməl etmək böyük qaydaları pozmağa imkan yaradır.
• Həqiqətən də seksual bakirəliklə siyasi mühafizəkarlıq arasında sıx və birbaşa əlaqə var.
• Doxsan doqquzun ardınca yüz gəldiyi kimi, can atdığın təhlükəli macəranın ardınca da ölüm gəlir.
• Otaq onların nəzərində bütöv bir dünya, nəsli kəsilmiş heyvanların sığındığı əski qoruq timsalında idi.
• Bəzən qarşıdan gələn ölüm onlara üstündə uzandıqları çarpayı kimi aydın, əyani görünürdü.
• Partiya dünyagörüşü onun nəzəri müddəalarını anlamağa həvəsi, yaxud qabiliyyəti çatmayan adamlar arasında daha uğurla yayılırdı.
• Susmaqlarının müqabilində ödədikləri bədəlin nə qədər dəhşətli olduğunun fərqinə varmırdılar.
• Kimisə sevirsənsə, deməli, onu bütün varlığınla sevməlisən. Ona artıq heç bir şey vermək iqtidarında deyilsənsə, son zərrəsinə qədər sevgini verməlisən.
• Bu gün biz meyitik. Gerçək həyatımız gələcəkdədir. O həyata bir ovuc məzar torpağı, bir yığın sümük kimi daxil olacağıq.
• Uğrunda çarpışdığımız gələcəyin nə zaman gələcəyini heç kəs bilmir.
• Müharibədə əsas məqsəd isə həmişə növbəti müharibə üçün daha yaxşı hazırlıq görməkdən ibarətdir.
• Mahiyyət etibarı ilə müharibə yalnız insan həyatını deyil, onsan əməyinin nəticələrini də məhv edir.
• Öz ümidlərinə buraxılmış bu insanlar nəsildən-nəslə, əsrdən-əsrə işləyəcək, doğub-törəyəcək və öləcəklər. Onlar nəinki üsyan haqqında düşünəcək, hətta dünyanın indikindən fərqli ola biləcəyi fikrini heç vaxt ağıllarına gətirməyəcəklər.
• Hətta indi onlara intellektual azadlıq da vermək olar. Çünki heç bir intellektləri yoxdur.
• Bürüncə çalan kobud dərisi, qranit parçası kimi möhkəm, formasız silueti sayəsində onun bədəninin qız bədəninə oxşarlığı itburnu çiçəyinin qızılgülə bənzəyişi ilə müqayisə oluna bilərdi.
• Əhalinin kölə əməyi sadəcə arasıkəsilməz müharibələrin sürətini daha da artırmağa xidmət edir.
• Müasir müharibənin əsas məqsədi ümumi həyat səviyyəsini yüksəltmədən hərb maşınının mallarını tam şəkildə istehlak etməkdən ibarətdir.
• Hamı eyni dərəcədə təminatlı həyat və asudə vaxt kimi nemətlərdən yararlansa, onda ehtiyacdan kütləşmiş böyük bir insan kütləsi savadlanmaq fikrinə düşəcək, həyat haqqında düşünmək imkanı qazanacaq. Nəticədə isə tez, ya da gec imtiyazlı kastanın cəmiyyətdə heç bir rol oynamadığını anlayacaq, onu öz yolundan süpürüb atacaq.
• İyerarxik cəmiyyət yalnız yoxsulluq və cəhalət bünövrəsi üzərində yüksələ bilir.
• Müharibə – kütlənin yaşayışını yaxşılaşdırmağa, onu inkişafa qovuşdurmağa imkan verən maddi sərvətlərin dağıdılması, puç olması, səmanın ənginliklərində və dənizin dərinliklərində məhv edilməsidir.
• Hətta silah-sursat döyüş meydanlarında sıradan çıxmasa da, onların istehsalı insan əməyini boşuna xərcləməyin, əvəzində isə heç nə istehsal etməməyin ən rahat üsuludur.
• Bəlkə də insan sevilməkdən daha çox başa düşülməyə möhtacdır.
• Onlara nifrət edə-edə ölmək özü də azadlıqdır!

Beləliklə, günorta dərsdən çıxana kimi dünyadan təcrid olunmuşuq.
Evə gələn kimi tvitter`də bakcell`ə bu barədə yazdım. Cavab gəldi ki:

Hörmətli Bakcell nümayəndəsi bildirir ki, bəs texniki işlər aparılırdı, ona görə yaranıb bu problem.

Bu qədər məsuliyyətsizlik, səviyyəsizlik təkcə Azərbaycanda ola bilər yəqinki. Normalda texniki iş aparılarkən müştəriyə xidmətdə heç bir axsama olmamalıdır, amma istisna hallarda tekniki iş zamanı problemlər yarana bilər. Belə olan halda şirkət bunu nəzərə alaraq əvvəlcədən müştərilərə xəbərdarlıq etməli, üzr istəməlidir.

Özünüz nəticə çıxarın..

Əsər haqqında bir xeyli də bloq yazısı yazılıb.

Axır ki, kitabı oxumaq mənə də nəsib oldu, demək olar yarılamışam artıq. Dediyim kimi xeyli yazı yazılsa da mən də öz ənənəmə uyğun olaraq romandan seçdiyim cümlələri sizlərlə paylaşıram. Kitab haqqında ümumi fikrimi isə bitirdikdən sonra yazacam.

Oxuduğum qədərilə qeyd edim ki,  tərcümə kifayət qədər gözəldir və buna görə Vilayət Quliyevə xüsusi alqış düşür.

• İnanclı adam fikirləşmir. Onun ümumiyyətlə fikirləşməyə ehtiyacı yoxdur.
• Inanclı olmaq – şüursuz olmaq deməkdir.
• Həyatı başdan-başa tənhalıq içərisində keçən insan üçün hətta bu ani illuziya da yaddaqalan hadisəyə çevrilir.
• Sifətindəki boya o qədər qalın çəkilmişdi ki, əl vursan sanki köhnə divar suvağı kimi qopub töküləcəkdi.
• Onlarda şüur yaranmayana qədər üsyan etməyəcəklər. Üsyan etməsələr isə heç vaxt şüurlu olmayacaqlar.
• Partiya şüarlarından birində deyildiyi kimi, “Prollar və heyvanlar azad idilər”
• Necə edildiyini başa düşürəm, amma nə üçün edildiyini anlamıram.
• Keçmişə hökm edən gələcəyə də hökm edir. Bu günə hökm edən keçmişə də hökm edir.
• Əgər Partiya keçmişə əl uzadıb həqiqətən olmuş hadisənin heç zaman baş vermədiyini deyirsə, bu işgəncə və ölümdən daha dəhşətli deyilmi?
• Fikirləşirdi ki, keçmiş sadəcə dəyişdirilməyib, keçmiş yerli-dibli məhv edilib. Hətta ən bəsit fakt da sənin yaddaşından başqa heç yerdə təsbit olunmayıbsa, onu gerçəkliyi necə sübut edə bilərsən?
• Əslində, Rifah Nazirliyinin rəqəmləri dəyişdirməsində Uinston hər hansı saxtalaşdırma görmürdü. Bu, sadəcə bir cəfəngiyatın başqa cəfəngiyatla əvəz edilməsi idi.
• Keçmiş lazım bilinməyən hər şeydən təmizlənib, təmizlənən nə varsa hamının yadından çıxıb, yalan həqiqətə çevrilib.
• Azadlıq iki üstə gəl ikinin dördə bərabər olduğunu demək haqqıdır. Əgər buna imkan yaradılırsa, qalan hər şey öz yerini tapacaq.
• Hər şeydən çox qızın paltarını cıraraq nümayişkaranə əda ilə kənara atması xoşuna gəlmişdi. Hərəkətin zərifliyi və saymazyanalığı ilə sanki bütün bir mədəniyyətin, bütün bir təfəkkür tərzinin üstündən xətt çəkmiş, Böyük Qardaşı, Partiyanı, Fikir Polisini – hamısını bu parlaq jestlə yox edib heçliyə döndərmişdi.
• Onlar kiçiyi görən, böyüyün isə fərqinə vara bilməyən qarışqalara bənzəyirlər.

İstehsalı: 2011 Türkiyə
Növ: Dram, Siyasi
Rejissor: Sinan Çetin
Ssenari: Sinan Çetin
Prodüser: Sinan Çetin
Musiqi: Fırat Yükselir

Fimin şüarı belədir:  ”Hangi kağıt hayattan daha değerlidir?”

Rejissor Sinan Çetin isə öz filmini belə şərh edib: “Saçma sapan yasaklar koyanların hiç yargılanmamasını eleştirdim.”

Rollarda Öner Erkan, Asuman Dabak, Ayşen Gruda,  Ahmet Mekin, Zeynep Beşerler, Uğur Bilgin və başqa aktyorlar çəkilib.

Film gənc bir rejissorun film çəkimində üzləşdiyi əsassız bürokratik maneələrdən bəhs edir. Məmur qadının vermədiyi bir kağız onun faciəsinə gətirib çıxarır.

“İsterse bir kağıt bir bireyin ,bir ailenin, bir toplumun kafasını uçurur. Devletin kağıdının yüzü en keskin kılıçtan daha keskindir.”

Hadisələr 1977-ci ildə cərəyan edir. Atasının əczaçı görmək istədiyi Emrah fotoqrafiya ilə məşğul olur. 1 may İşçi bayramı öncəsi dostlarının da köməyi ilə işçilərin həyatından bəhs edən sosial film çəkmək istəyir, lakin maddi çatışmazlıqla üzləşir. Bir iş adamı Emraha pul verməyə razılaşır, ancaq pulu filmin çəkilişi üçün dövlətin icazəsini aldıqdan sonra verəcəyini deyir. Emrah icazə almaq üçün Ankaraya yola düşür, amma dövlət məmuru Müzeyyen hanım lazım olan icazə kağızını vermir. Bu icazə kağızı olmadığı üçün filmin çəkilişi dayanır.

Emrahın atası evlərini ipotek etdirib pulunu əczanə açması üçün Emraha verir. Emrah bu pula filmi çəkib bitirir. Lakin indi də həmin icazə kağızına görə film nümayişə çıxarılar bilmir. Emrah üç dəfə Müzeyyen hanımın yanına getsə də icazə kağızını ala bilmir.

Film nümayişə çıxmadığı üçün Emrah evin ipotek kreditini ödəyə bilmir və dövlət evi onların  əlindən alır.

Atası bu olanlara dözə bilməyib intihar edir.

Müzeyyen xanım şikayəti ilə Emrah və dostları həbs edilir.

Sevgilisi o həbsdə olarkən başqası ilə evlənir.

Bu filmdə əks olunan Türkiyənin 70 80-ləri indiki Azərbaycandır. Ən kiçik şeylərə görə də bürokratik süründürməçiliklə üzləşirik, bizə xidmət etməli olan dövlətimizdə.

Devlet nedir?
- Bize hizmet etmek zorunda olan bir alet, bir ütü, bir şofben gibi bir şey değil midir? Hiç, kutsal bir ütü olabilir mi?

Filmdə diqqətimi çəkən başlanğıcda və sonda verilən Emrahın kağızla dolu otağı oldu. Divardakı hər kağız bir insanın, bir ailənin facisəni simvolizə edirdi, məncə.  Filmin çəkilişi çox xoşuma gəldi. Çəkiliş, rakurslar filan orijinal və əla idi. Aktyorlar da öz rollarında peşəkar idilər. Köhnə türk filmlərindən hamıya tanış olan Ayşen Gruda burada da öz rolunu çox gözəl ifa edib.

Bizə dövlət və onun qanunları lazımdır?

İki sürücü işıqforda qırmızı işıq yandığı üçün avtomobili saxlayır.
Biri qırmızıda keçərsə cərimə olunacağından qorxduğu üçün digəri isə digər avtomobillərə yola verməyin lazım olduğunu dərk etdiyi üçün.

Yəqinki insanlar ikinci sürücünün düşüncəsinə yiyələndikdən sonra bizə nə dövlət nə də ki qanunlar lazım olacaq. Əlbəttə, bu məsələ belə bəsit deyil, bu haqda cild-cild kitablar yazılır və mənim burda kitab yazmaq fikrim yoxdur. Filmi izləyin bir yerdə düşünək..

Filmin web saytı: http://www.kagit-film.com

Filmin fraqmanı izləmək üçün: LİNK
Filmi yükləmək üçün: LİNK

Bir sabah uyandınız ve birileri size diyor ki size sabah kahvaltısında zeytin yemek yasak. Ne olurdu?

- Sabah kahvaltısında zeytin yemeyiz

Yanlış! Her yasak kendi isyancısını yaratır! Zeytinseverler bir örgüt kurarlardı.Üzerinde zeytin dalı amblemi olan bir bayrakları olurdu. Zeytinlere özgürlük diye bir marşları olurdu belki. Şimdi soruyorum size: zeytinseverler ayaklanıp dağa çıksa, dağa çıkan mı suçlu yoksa zeytini yasaklayan mı?

Ben yalanları göstermek için bir film çekmeye çalıştım, boğaza kadar yalana batdım.

20. yüzyılda devletlerin “yasal kağıt”larıyla öldürülen sivil insan sayısı 268 milyondur.
R. J. Rummel – Death by Government, 1997

Romanın baş qəhrəmanı Harri Haller insanlardan tamamilə ayrı düşmüş, cəmiyyətlə arasındakı zidiyyətlər getdikcə daha da dərinləşmişdi. Harri  insandır, insanlar kimi geyinir, evdə yaşayır, ülvi hisslər keçirir, Motsarta qulaq asır, amma o həm də canavardır. Harrinin daxili çəkişmələri, daxilindəki insanla canavarın mübarizəsindən bəhs edir əsər. Ümidsizliyə məğlub olan Harri intihara cəhd edir amma bacarmır. Ölümün tək çarə olduğunu bilsə də ölüm qorxusu ona üstün gəlir. Şillerin Qaçaqlar romanında belə bir cümlə var; “Ölüm qorxuludur, amma ölüm qorxusu ölümün özündən də qorxuludur.”

Bu ümidsizlik bataqlığı içərisində çabalayan Harri Hermine ilə qarşılaşır və Hermine onu bu bataqlığın içərisindən dartıb çıxarır.

Əsər dörd hissədən ibarətdir: Naşirin qeydləri, Harri Hallerin qeydləri, Yalquzaq haqqında traktat və Sehrli teatr.

Romanı azərbaycan dilinə Vilayət Hacıyev tərcümə edib. 1990-cı ildə kiril əlifbası ilə nəşr edilib.

Hessenin Siddhartha romanı da bu yaxınlarda azərbaycan dilində nəşr edilib.

• Adam öz əzabları ilə fəxr etməlidir – hər bir əzab bizim böyüklüyümüzdən xəbər verir.
• Adamların çoxu öyrənənə kimi üzmək istəmirlər.
• Bəlkə bizim adına mədəniyyət, mənəviyyat, ürək, gözəllik, müqəddəslik dediklərimizin hamısı boş bir xəyal imiş, özləri də çoxdan ölüb gedib yalnız bizim kimi bir neçə dəli onları həqiqət, ədəbiyyat hesab edir.
• Hamı payına düşən bədbəxtliyi ən böyük bədbəxtlik hesab edir.
• Hətta ən bədbəxt həyatın belə günəşli günləri, daşlı-qumlu yerlərdə bitən boynubükük səadət çiçəkləri olur.
• Bəziləri onu nəcib, ağıllı, özünəməxsus bir adam kimi sevir, ancaq daxilindəki canavarı görən kimi dəhşətə gəlir, bütün ümidləri alt-üst olurdu. Onlar bunu görməyə bilməzdilər, çünki Harri də yer üzündəki bütün varlıqlar kimi bütövlükdə sevilmək istəyirdi, ona görə də daxilindəki canavarı gizlədərək məhəbbətini əziz tutduğu adamları aldatmaq istəmirdi.
• Yüz dəfə peyğəmbərə yalvarmaqdansa, bir dəfə allaha yalvarmaq yaxşıdır.
• Əvvəlcə, arzusu, sevinci olan şey sonradan acı taleyinə çevrildi. Hakimləri hakimiyyət, pulgirləri pul, nəşə axtaranları isə nəşənin özü məhv edər.
• Həyat həvəsi çoxdan sönmüş adama dünyanın heç bir təbibi əlac eləyə bilməz.
• Heç nəyin ilkinliyində məsumluq sadəlik yoxdur; bütün yarananlar, hətta üzdən çox sadə görünənlər də artıq çoxcəhətli, günaha batmış, təşəkkül prosesinin çirkab dolu axınına atılmış olur və heç vaxt, heç zaman da həmin axına qarşı üzə bilmir.
• Məsumluğa, ilkinliyə, allahın yanına gedən yol geriyə deyil, irəliyə – canavarlığa, uşaqlığa deyil, günahlar aləminə, əsl insanlığa doğru aparır.
• Hər bir yaranış kainatdan ayrılmaq, məhdudlaşmaq, allahdan ayrı düşmək, əzablar içində yenidən yaranmaq deməkdir.
• Əgər belə alçaqlıq bütün insanlığa xas idisə, onda mənim bu dünyaya nifrət hissim yeni bir qüvvə ilə onun üstünə atılmalıydı, yox, əgər şəxsi zəifliyim idisə, onda özünə nifrətdən nəşələnməyə haqqım vardı.
• Hər bir alman ziyalısı bacardığı alətdə bacardığı havanı çalmaq əvəzinə, həmişə sözün, əqlin əksinə getmiş, musiqi ilə məzələnmişdir.
• Onu başqaları ilə bölüşməsəydin, yanına həmişə müvəqqəti qonaq kimi gəlib – getməsəydi, bəlkə də belə şirin olmazdı.
• Bu gözəl dünya dınqıltı əvəzinə musiqi, əyləncə əvəzinə sevinc, pul əvəzinə mənəvi dünya, hay-küy əvəzinə əsil iş, yalançı inilti-sızıltı əvəzinə əsl iztirab istəyən adamlar üçün heç vaxt vətən ola bilməz.
• Elə müqəddəslər var ki, onlar da əvvəlcə dəhşətli günahlar içində boğlublar, ancaq günahın özü də müqəddəsliyə aparan yol ola bilər.
• Axtardığınız dünya öz qəlbinizdədir.
• Haqlısınız, həmişə əbədiyyətə can atmışam, həmişə ölümdən qorxmuşam, yaxın buraxmamışam. Mənə elə gəlir ki, bütün görkəmli şəxsiyyətləri yaşadan da elə ölümə qarşı mübarizə, mütləq, inadkar həyat həvəsidir.

Göygöl şəhəri - Heydər Əliyev Universiteti (?)

Gəncədən çıxan kimi yolun sağ tərəfində hündür ucsuz bucaqsız rəngli hasar görünür. Üstündə tikanlı tellər quraşdırılıb. Deyilənə görə prezidentin iqamətgahıdır. Ətrafı hündür divarlarla hasarlanıb deyə, ancaq villaların damı və hündür palma ağacları görünür. Taksi sürücüsü iqamətgahı göstərib: “xalqın pulunu yeyib özünə villalar tikir, hər rayonda bir iqamətgahı var, Göygölün özünü də zəbt ediblər, heç kimi buraxmırlar gölə. Postda əli silahlı əsgərlər durur. Orda da bir villası var. Biri də Xoşbulaqda ( Daşkəsən rayonunda kənd ) var. 60 hektardır (?) bunun sahəsi. İldə bir gün də gəlib qalmır. Bura verilən pula iş yeri açardılar avara qalmış cavanlar gedib işləyərdi.”
Biraz gedirik yolun hər iki tərəfində üzümlüklər var. Dayı: “bax bu üzümlüklər elə bilirsiz camaatındır? Camaatın filan deyil, 2-3 nəfərindir bunların hamısı.”
Göygöl yazılan yeri keçən kimi Heydər Əliyevin böyük bir şəkili bizə əl sallayır. Nəhayət gəlib çatırıq şəhərə. Heydər Əliyev prospektində düşürük. Göygöl şəhəri kiçik şəhər və təmiz şəhərdir. Havası da çox gözəldir. Burada qabağında Heydər Əliyevin böyük heykəli olan İcra Hakimiyyətinin binasını çıxmaq şərti ilə hündürmərtəbəli bina yoxdur. Şəhərin mərkəzindəki evlər köhnə alman evləridir. Göygöl şəhərini 1819-cu ildə Qafqaza köçən almanlar salıb. Koloniya Helenendorf adlanırmış.

Biraz gəzdikdən sonra mərkəzdəki Heydər Əliyev parkına gəlirik. Üzbəüzdə Heydər Əliyev Universiteti və Heydər Əliyev Mərkəzi yerləşir. Parkda Heydər Əliyevin büstünün arxasındakı çayxanada oturub çay içir, domino oynayırıq. Göygölün suyu yaxşı olduğu üçün çay da çox dadlı olur.

Çayxanada təxminən bir saat oturub qalxırıq, bir dostumuz gəlməlidir. Vaxt öldürmək üçün Heydər Əliyev Mərkəzinə giririk. İçəridə ancaq fotoşəkillərdir. Başda da Heydər Əliyevin qızılı rəngdə büstü qoyulub, yuxarı tərəfdə isə aforizmi yazılıb: “Azadlıq və İstiqlaliyyət hər bir xalqın milli sərvətidir.”

Günorta namazının vaxtıdır. Dostumuz Samirin namaz qılması üçün məscidə gedirik. Möhtərəm prezidentimiz İlham Əliyevin təşəbüsü ilə 2005-ci ildə tikilmiş Heydər məscidi.
Uzaqda təpənin başında Heydər Əliyev müzeyi kimi fəaliyyət göstərən yaraşıqlı bina görünür, amma uşaqlar deyir heç kimi buraxmırlar ora.

Məsciddən çıxandan sonra yemək yemək və istirahət etmək üçün Topalhəsənli kəndinə gedirik.. Yaxşı, hiss edirəm ki, yorulduz artıq. Daha burdan sonrasını danışmayacam..

Yorulmayanlar üçün sinifdənxaric oxu: Rayonlardan qeydlərim

Xaçmaz Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biridir. Buranın təbiəti də gözəldir, insanları da fədakardırlar. Heydər Əliyev

Xaçmaz rayonu - İlham bulağı

Qusar Azərbaycanın dilbər guşələrindəndir. Heydər Əliyev

Qusar Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biridir. İlham Əliyev

Qusarlılar Azərbaycan ordusunda xidmət edir, qəhrəmanlıq nümunələri göstərirlər. Heydər Əliyev

Quba Azərbaycanın qədim, gözəl bir diyarıdır. Heydər Əliyev

Mingəçevir şəhərində həyata keçirilən layihələr Heydər Əliyevin əsərləridir. İlham Əliyev (FOTO)

 
İstehsal: 2008 ~ Türkiyə
Növ: Dram, Komedi, Psixoloji
Rejissor: Murat Saraçoğlu
Ssenari: Sırrı Süreyya Önder
Musiqi: Kıraç

Hadisələr 1981-ci il Türkiyəsində baş verir. 1980-ci il hərbi çevrilişindən sonra solçular, anarxistlər repressiyalara məruz qalır. Əri və qardaşı həbs edilən Məryəm qızı Hazan ilə polislərdən gizlənir. Polislər hər yerdə onları axtarır. Bir müddət fahişə uşaqlarına (orospu çoçukları) baxan Mehtapın evinə sığınır. Vəziyyət getdikcə pisləşdiyi üçün qızını Mehtapa əmanət edərək İtaliyaya qaçır. Daha sonra Hazanı da İtaliyaya aparmaq üçün Donatella adlı yarı türk yarı italyan qadın İstanbula gəlir. Balaca Hazanın İtaliyaya getməsi üçün aparılan mübarizə filmin süjet xəttini təşkil edir. Anarxistlərin repressiyası mövzusu Babam ve Oğlum filmində də var. Orada da junalist Sadık çevrilişdən sonra işgəncəyə məruz qalır və həbsə atılır. İşgəncə nəticəsində ciyərləri məhv olur.

Amma filmdə 1980 hadisələri daha çox ikinci planda qalır.

Baş rolları Özgü Namal, Sarp Apak,  Demet Akbağ oynasa da  mənim daha çox diqqətimi çəkən İpek Tuzcuoğlunun oynadığı Haticə rolu oldu.

Haticə Mehtapın evində yaşayan fahişdir.

Uşaqlığında bir oğlanı sevir. Lakin onu məcburən başqasına ərə verirlər. Həm də 14 yaşında. Əlbəttə ki, onun başqasını sevirəm deməyə hüququ yoxdur, ümumiyyətlə heç bir hüququ yoxdur. Sevgilisi qaçmaq təklif etsə də, qorxur və imtina edir. Adət ənənəyə uyğun gəlin köçür. Daha sonra ərinin qardaşı tərəfindən zorlanır lakin  utandığından və ya çəkindiyindən bunu heç kimə demir. Sakitcə ağlayarkən qayınatası görür və məcburən başına gələnləri qayınatasına danışır. Amma elə qayınatası tərəfindən də zorlanır. Sonra o evdə qala bilməyən Haticə atası evinə gəlir ona edilənləri evdə də deməyə çəkinir, döyüldüyünü bəhanə edir. Atası ona “eybi yox ərindir düzələr” deyib geri yollayır. Yolda keçmiş sevgilisi ilə qarşılaşan Haticə qoşulub İstanbula qaçır. Daha sonra bir səhər oyananda sevgilisinin yanında olmadığını görür. Geri dönə bilmir və həyat yolu onu çirkabın içinə yuvarlayır..

Zina edərkən yaxalanmış bir qadını İsa Məsihin  yanına gətirirlər: “Bu qadın zina edərkən yaxalanmışdır. Musa qanunda bizə əmr edib ki, bunun kimiləri daşlayaq.”

İsa Məsih: “Sizlərdən kim günahsızdırsa ona birinci daş atsın”

Biz nə etdik?

Fahişələri daşqalaq etdik, insan yerinə qoymadıq, amma niyə fahişə olduğunu heç düşünmədik. Heç bir qadın bu yolu özü seçmir. Qadını fahişə edən ətrafındakı mənəviyyatı zorlanmış insanlar və çürük qanunlar üzərində qurulan cəmiyyətdir. Haticə obrazı məhz bunu göstərir. Baxın, kimlər fahişə etdi Haticəni. Burda o həmdə öz cahilliyinin qurbanıdır. Sonda onu ata, iki qardaşın birgə işindən törəyən öz oğlu öldürür. Haticə obrazı çox ciddi mesajdır, məncə.

Filmin məğzi daha çox dialoqlarda gizlənib. Haticənin başına gələnlər də Dona ilə söhbətdə ortaya çıxır. Ona görə də filmdəki dialoqlara diqqətlə baxın. Digər diqqət çəkən məqam Donanın Mehtapla mübahisəsidir. Əvvəllər fahişə olan Mehtap ifrat realist qadındır. Dona uşaqları normal tərbiyə edərək anaları kimi fahişə olmaqdan çəkindirməyin mümkün olduğunu düşünür. Mehtap isə onların məhz uşaqlıqdan çirkabın içində böyüməli əgər bacarsa özü bu bataqlıqdan qurtulmalı olduğunu, əgər əzizləyib böyütsən həyatın vurduğu ilk zərbədə darmadağın olacağını deyir.

Açıq deyim bu mübahisədə kimin tərəfində olduğumu müəyyənləşdirə bilmədim. Yəni nə qədər düşünsən də kimin doğru kimin yanlış olduğunu müəyyən etmək çox çətindir. Bu isə filmin gücünün göstəricisidir. İnsanı düşünməyə bu fikirlərlə yaşamağa vadar edir.

Lokman və Mehtap

Lokman məhəllədəki tibb məntəqəsinin həkimidir. Mehtap hər səhər iynə vurdurmaq üçün həkim Lokmanın yanına gəlir. Lokman Mehtapın fahişə olduğunu bil sə də, ona evlənmək təklif edir. Artıq bu işlə məşğul olmadığını və onun əvvəlki həyatını dərd etmədiyini deyir. Mehtapın da ondan istəkləri var: çay baxçasına getmək, kinoya getmək, axşamlar bir yerdə oturub televizora baxmaq.

Bu kiçik şeylər onu xoşbəxt etmək üçün yetərlidir. Səhərdən axşama başını o divardan bu divara vuranlar bilməlidir ki xoşbəxtlik çox bəsit şeylərdədir əslində.

Filmin musiqiləri Kıraça aiddir və bir sözlə möhtəşəmdir. Amma bəzi səhnələrdə musiqi görüntünü ört-bas edir.

Onu da deyim ki, film ailə filmi deyil. Məişət söyüşlərindən bolluca istifadə edilir, amma fahişə yaşamını təsvir etdiyindən bu  normaldır.

Xoşuma gəlməyən tək şey filmin sonluğu oldu. Son 5 dəqiqə bütün filmi yerdən yerə vurur, amma buna rəğmən baxılamalı olan film statusunu itirmir.

Filmin fraqmanının izləmək üçün link

Yükləmək üçün link

Forumun keçirildiyi “Atlant” istirahət mərkəzini heç bəyənmədim. Xidmət, təmizlik bərbad, yeməkləri də yaxşı deyildi. Səhər yeməyi xüsusilə. Qaynamış yumurta və qaynamış sosiskadan başqa heçnə yox idi. Xatırladım ki, bu otelin bütün qonaqları üçün belə idi. Qaldığımız kottecdə tualetin işığı yanmırdı. “Reseptiona”a zəng edib işığın yanmadığı bildirdim. Oğlan elə indi adam göndərib lampanı dəyişəcəyini bildirdi və.. və bu qədər, yalnız bildirdi. Nə adam gəldi nə də lampa. Bizdə otaqların birindən lampanı çıxarıb tualetdəki qaranlığı qovduq. Otaqlar üç gün müddətində bir dəfə də olsun təmizlənmədi. İnternet baxımından isə otel çox bərbad vəziyyətdədir.

Forumun ilk günündə Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüzün “Azərbaycan İnternetinin vəziyyəti” başlıqlı təqdimatını bəyəndim. Vahid Qasımovun Azərbaycanda İnternet reklam bazarı təqdimatı da maraqlı idi. Deməli, Azərbaycan 2002-ci ildə “Sərhədsiz Reportyorlar”ın “İnternetin düşmənləri” siyahısına düşübmüş.

Osman Gündüz vurğuladı ki, Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi (RİTN) Azərbaycanda internetin inkişafının qarşısını alır.

Xatırladım ki, təşkilatçı İlqar Mirzənin bildirdiyinə görə RİTN və Təhsil Nazirliyi foruma dəvət olunsa da onlar iştirak etməkdən boyun qaçırıblar. Səbəb isə aydındır, çoxsaylı suallara verəcəkləri cavabları yoxdur.

İnternetlə bağlı bir forumda internetin olmaması isə çox absurd bir şeydir. İnternetdəki problemlərdən filan danışırıq halbuki forumun internet problemini həll edən lazımdır. Bu “Atlant”ın problemi olsa da, onu həll etmək təşkilatçıların üzərinə düşürdü . Üstəlik müzakirə mövzularından biri də Azərbaycanda rayonlarda, kəndlərdə internet infrastrukturunun olmaması idi. Proqramda 3 sentyabr üçün (forumun ilk günü) iki çay fasiləsi nəzərdə tutulsa da yalnız bir dəfə çay fasiləsi oldu. İkinci gün də olmadı.

Ümumiyyətlə proqramda gecikmələr çox oldu. Bu isə heç də yaxşı hal deyil. Səbəb məncə, iştirakçıların məsuliyyətsizliyi ilə yanaşı həm də təşkilatçıların qeyri-dəqiqliyi idi.

Forum müddətində mobil operatorlar çox tənqid olundu. Yalnız Azerfon nümayəndəsi iştirak edirdi və o, tənqidlərə cavab verdi. Digər operatorların nümayəndələri isə yox idi. Bu arada Mobil Rabitə haqqında  çıxış edən ekspert Rəşad Əliyev sadəcə iştikarçıları yola verdi.

Forumun ikinci günü problemlər və onun həlli yollarına dair təqdimatlar, təkliflər oldu və  səsvermə keçirildi. İştirakçılardan AzTwi komandasının, localazer təqdimatlarını bəyəndim.

Bir nəfər də təqdimat hazırlamışdı: bloqda necə yazmalı filan. Eləbil qabağındakı 7-ci sinif uşaqlarıdır. Tədbirin adı bloqosfer`dirsə iştirakçıları da bəlli bir səviyyəyə malik insanlardır. Əli Novruzov sovetin dövründən bloq yazır, qaqaş da çıxıb bloqda nə yazacağımız haqqında nağıl danışır.

Və sonda deyim ki bu 3 gün çox yaddaqlan oldu mənimçün. Təşkilatçılar çox böyük əziyyət çəkmişdi. Yorğunluqları gözlərindən oxunurdu. Problemləri qeyd etməkdə məqsəd onların əməyinə kölgə düşürmək deyil əlbəttə. Hər birinə təşəkkür edir, öpürəm

Foruma duz qatdığı üçün Rauf Mərdiyevə də təşəkkür

əlavə sual olsa burda yazın #twitterdecavabverecem